आंतरराष्ट्रीय विज्ञान संकुलात ११ ते १३ डिसेंबर दरम्यान आयोजन
परभणी : सर्वसामान्य लोकांमध्ये आकाश निरीक्षणाची आवड निर्माण व्हावी, या उद्देशाने परभणीतील आंतरराष्ट्रीय विज्ञान संकुल येथे १३ व १५ डिसेंबर दरम्यान १५ वे राज्यस्तरीय खगोल अभ्यासक संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले असल्याची माहिती नांदेडच्या मराठी खगोल अभ्यासक मंडळाचे सचिव श्रीनिवास औंधकर व परभणी एस्ट्रोनॉमिकल सोसायटीचे अध्यक्ष डॉ.रामेश्वर नाईक यांनी दिली. या संदर्भात परभणीत सोमवारी (दि.१९) पत्रकार परिषद घेण्यात आली. यावेळी एस्ट्रोनॉमिकल सोसायटीचे उपाध्यक्ष डॉ.पी.आर.पाटील, सचिव सुधीर सोनूनकर, दत्तात्रय बनसोडे, महेश कांकरिया यांची उपस्थिती होती. या संमेलनाचे आयोजन खगोल अभ्यासक मंडळ नांदेड, एस्ट्रोनॉमिकल सोसायटी परभणी आणि वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ यांच्या संयुक्त विद्यमाने करण्यात आले आहे. राज्यस्तरीय संमेलनाचे उद्‍घाटन ११ डिसेंबरला सायंकाळी ६ वाजता कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ.इंद्र मनी यांच्या हस्ते होईल. अध्यक्षस्थानी प्रसिद्ध खगोल शास्त्रज्ञ दा.कृ.सोमण हे राहणार असून पद्मश्री दादा लाड यांची विशेष उपस्थिती राहणार आहे. दिनांक १३ डिसेंबरला सायंकाळी ४ वाजता समारोप होईल. यावेळी परभणीचे सुपुत्र व अंतराळ शास्त्रज्ञ मयुर महाजन यांची प्रमुख उपस्थिती राहणार आहे. दिनांक ११ ते १३ डिसेंबर या नियोजित तारखांना विशेष खगोलीय घटना निरीक्षणाची विशेष संधी खगोल अभ्यासकांना मिळणार आहे. संमेलनाच्या पहिल्याच रात्री पश्चिम आकाशात बीजेची चंद्रकोर दिसणार असल्याने चंद्राचे अभ्यासपूर्ण निरीक्षणाची संधी तर आहेच, पण १३ डिसेंबरच्या रात्री आकाशात मिथुन राशीतील उल्का वर्षाव तसेच शनी व गुरु, ग्रहाचे दुर्बिणीद्वारे तज्ञांच्या मार्गदर्शनात निरीक्षण करता येणार आहे. सहभागी खगोल अभ्यासकांना संमेलना दरम्यान तज्ञांच्या व्याख्यानां सोबतच संमेलनाच्या पहिल्याच दिवशी कृषी विद्यापीठातील विविध प्रगतशील विभागांना भेट देण्याची संधी मिळणार आहे. या समेलनांमध्ये महाराष्ट्रातील विविध विभागातून आलेले मान्यवर खगोल शास्त्रज्ञ, तज्ञ यांची अभ्यासपूर्ण व्याख्याने होणार आहेत. त्यात मुख्यत्वे दा. कृ. सोमण (खगोल मंडळ ठाणे), डॉ. मयूर महाजन (अंतराळ शाखज्ञ), एल. के. कुलकर्णी (नांदेड), श्री. हेमंत मोने (आकाशमित्र कल्याण), श्रीनिवास औंधकर (एमजीएमयु विज्ञान केंद्र- छत्रपती संभाजीनगर), डॉ. एम. के. पाटील (नांदेड विद्यापीठ), सुरेश चोपणे (स्काय वॉच संस्था-चंद्रपूर), डॉ. रामेश्वर नाईक (परभणी अॅस्ट्रॉनॉमीकल सोसायटी, परभणी), सुधीर फाकटकर (जीएमआरटी खोडद, नारायणगाव), सचिन मालेगावकर (हौशी खगोल पर्यावरण मंडळ नाशिक), विलास रवडे (हॅम रेडिओ तज्ञ-पुणे), संजय पुजारी (कराड), नंदकुमार कासार (पिंपरी चिंचवड सायन्स पार्क, चिंचवड), (रवागिरी) अरुण डोळके (कुतूहल, नागपूर) आदी मान्यवर मार्गदर्शन करणार आहेत.
संमेलनात विशेषतः उपग्रहाद्वारे प्राप्त अद्ययावत खगोलीय माहितीचे विश्लेषण कसे करावे, भारताचा महत्वाकांक्षी प्रकल्प ‘गगनयान’, चालू खगोलीय घडामोडी, खगोलशाखातील आगामी आव्हाने व संधी, स्पेस वेदर (पृथ्वीवरील सध्याच्या एन निजओ परिस्थितीला सूर्य नियंत्रित करतो), सर्वांसाठी खगोलशास्त्र, रेडीओ खगोलशास्त्र, खगोलीय दुर्बिणीची तांत्रिक माहिती, रात्रीचे आकाश दर्शन, उल्कावर्षाव निरीक्षण, हाणले लद्दाख येथील डार्क स्कायचा थरारक अनुभव इत्यादी विषय चर्चेले जाणार आहेत. सर्व खगोलशास्त्रीय संकल्पनांवर तज्ञ अभ्यासकांसोबत सर्व सहभागी सदस्यांना विचार मांडण्याची संधी मिळणार असून यातून राज्यस्तरीय खगोलीय विचार मंथन घडणार आाहे. दिनांक १२ डिसेंबर रोजी सायंकाळी पाच वाजता महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध विज्ञानकथा लेखक, भूगोलकोशकार आणि खगोलशास्त्राचे अभ्यासक लक्ष्मीकांत केशवराव कुलकर्णी (एल के कुलकर्णी) यांना ‘जीवनगौरव’ पुरस्काराने सन्मानित केले जाणार आहे.
आज संध्याकाळी खगोलप्रेमींसाठी एक अत्यंत दुर्मिळ आणि वेधक खगोलीय घटना घडली. १४ सप्टेंबर २०२६ रोजी चंद्र आणि शुक्राचा ‘लपंडाव’ म्हणजेच चंद्राने केलेलं शुक्राचं पिधान (Lunar Occultation) परभणीतून अत्यंत स्पष्टपणे अनुभवायला मिळाले. चंद्र आणि शुक्राचे हे पिधान परभणीतून अतिशय विलोभनीय दिसलेले आहे, यामुळे स्थानिक खगोल अभ्यासक आणि नागरिकांमध्ये प्रचंड उत्साह पाहायला मिळाला.
सोमवारी संध्याकाळी साधारण ४:४५ वाजता शुक्र चंद्राच्या अतिशय जवळ आला. त्यानंतर बरोबर ५:०० वाजता शुक्र चंद्राच्या अप्रकाशित (अंधाऱ्या) भागामागे लपला (अदृश्य झाला) आणि साधारण ६:१५ वाजता तो चंद्राच्या प्रकाशित भागाच्या पलीकडून पुन्हा बाहेर आला. सध्या शुक्र पृथ्वीच्या जवळ असून कोरीच्या (Crescent) रूपात आहे. तो केवळ २९% प्रकाशित असला तरी अत्यंत तेजस्वी आहे. त्यामुळे दिवसाढवळ्या निळ्या आकाशातही एक चमकता बिंदू म्हणून तो सहजपणे पाहता आला. परभणी ऍस्ट्रॉनॉमिकल सोसायटी तर्फे खगोलप्रेमींनी सावलीतून किंवा सूर्यप्रकाश टाळून बायनॅक्युलरच्या (दुर्बिणीच्या) मदतीने या विलोभनीय दृश्याचा आनंद घेतला. चंद्र आणि शुक्राच्या या डोळ्यांचे पारणे फेडणाऱ्या दृश्याने परभणीच्या आकाशप्रेमींना एक अनोखी मेजवानी दिली आहे.
आनंद माध्यमिक शाळा, खानापूर येथे फिरती विज्ञान प्रयोगशाळेची भेट आयोजित करण्यात आली. या भेटीदरम्यान विद्यार्थ्यांसाठी Physics, Chemistry आणि Biology विषयांतील विविध प्रयोगांचे प्रात्यक्षिक व सादरीकरण करण्यात आले. विशेष म्हणजे विद्यार्थ्यांनी स्वतः प्रयोग करून पाहत कृतीतून विज्ञान शिकण्याचा आनंद घेतला. विद्यार्थ्यांचा उत्स्फूर्त सहभाग व कुतूहलपूर्ण प्रतिसाद पाहायला मिळाला. या उपक्रमासाठी सुहाना प्रयोगशाळा, पुणे मसालेवाले ट्रस्ट आणि परभणी ॲस्ट्रॉनॉमिकल सोसायटी यांचे विद्यार्थ्यांनी मनःपूर्वक आभार व्यक्त केले…..
🔬✨ दिनांक :- 8-9-2026 ACME, English School, परभणी ✨🔬
ACME High English School, परभणी येथे फिरती विज्ञान प्रयोगशाळेच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना विज्ञान विषयातील विविध प्रयोगांचे प्रात्यक्षिक सादरीकरण करण्यात आले. विज्ञानातील संकल्पना केवळ पुस्तकातून न शिकता प्रत्यक्ष प्रयोगातून अनुभवण्याची संधी विद्यार्थ्यांना मिळाली. विद्यार्थ्यांनी उत्स्फूर्त सहभाग घेत प्रयोग समजून घेतले व विविध प्रश्न विचारून आपली जिज्ञासा व्यक्त केली. 🧪⚗️🔭 विद्यार्थी व शिक्षकांचा मिळालेला उत्स्फूर्त प्रतिसाद आणि सहभाग यामुळे ही प्रयोगशाळा भेट अत्यंत आनंददायी व ज्ञानवर्धक ठरली व त्या निमित्त शाळेच्या मुख्याधपिका यांनी सुहाना फिरती प्रयोग शाळेचे आभार व्यक्त केले… 🌟 विज्ञान शिकूया… प्रयोगातून अनुभवूया! 🔬
इन्स्टिट्यूट ऑफ केमिकल टेक्नॉलॉजी (आयसीटी) मुंबई आणि परभणी ऑस्ट्रॉनॉमिकल सोसायटी ( PAS पास) मार्फत आंतरराष्ट्रीय विज्ञान संकुल वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ परभणी येथे मूलभूत विज्ञानातील संधी या विषयावर व्याख्यानाचे आयोजन करण्यात आले .
याप्रसंगी विविध शाळांमधून जवळपास 400 विद्यार्थी , पालक, वनामकृवि मधील प्राध्यापक , विविध क्षेत्रातील मान्यवर इ मोठ्या प्रमाणावर उपस्थित होते . या प्रसंगी प्रमुख अतिथी श्रीमती अरुणा संगेवार, उपजिल्हाधिकारी यांनी विद्यार्थ्यांशी हितगूज करून विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले व या उपक्रमाबाबत आयसीटी मुंबई व पास चे कौतुक करून मूलभूत विज्ञान क्षेत्रात काम होणे काळाची गरज असून विद्यार्थी व पालक यांनी या क्षेत्राकडे वळावे असे आवाहन केले . या कार्यक्रमाचे प्रमुख व्याख्याते डॉ संदीप मोरे , शास्त्रज्ञ , आय सी टी मुंबई यांनी आपल्या व्याख्यानात आयसीटी चे कार्य ,विद्यार्थ्यांचे करिअर घडवण्या सोबत यशस्वी उद्योजक निर्माण करण्यात आयसीटीची भूमिका, आयसीटी मध्ये प्रवेश घेण्यासाठी ची प्रक्रिया , उद्योग उभारणी मध्ये आसीटी ची भूमिका इ बाबत सविस्तर मार्गदर्शन केले .ते म्हणाले सकल राष्ट्रीय उत्पन्नात (जीडीपी ) मध्ये आयसीटी चे योगदान सात टक्के असून आपल्या देशातील बहुतांश यशस्वी उद्योगपती हे आयसीटी मध्ये शिक्षण घेऊन बाहेर पडले असल्याचे नमूद केले .
PAS पास मार्फत आसीटी मुंबई येथे आयोजित विज्ञान वारी मुळे आजचे व्याख्यान शक्य झाल्याचे नमूद करून या विज्ञानवारी अंतर्गत आयसीटी मुंबई येथे विद्यार्थ्यांना प्रशिक्षण देण्याचा यावर्षीचा हा PAS पास व आसीटी चा संयुक्त उपक्रम यापुढे दरवर्षी नियमीतपणे राबवण्याचा निर्णय आयसीटी मुंबई प्रशासनाने घेतला असल्याचे जाहीर केले व याउपक्रमास शुभेच्छा दिल्या . कार्यक्रमाचे अध्यक्ष डॉ खंदारे, प्राचार्य उद्यानविद्या महाविद्यालय वनामकृवि यांनी प्रस्तुत उपक्रम विद्यार्थ्यांना करिअर निवडण्यासाठी मार्गदर्शक ठरणार असल्याचे सांगून या उपक्रमास शुभेच्छा दिल्या . कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक PAS पास चे उपाध्यक्ष डॉ पी आर पाटील यांनी केले ,आभार अध्यक्ष डॉ रामेश्वर नाईक यांनी मानले तर सूत्रसंचालन सचिव श्री सुधीर सोनुनकर यांनी केले .
कार्यक्रमाच्या यशस्वीतेसाठी संपूर्ण पास टीमने परिश्रम घेतले . या प्रसंगी श्री खाडे सर , श्री घारे सर, मॅडम, डॉ अनंत लाड , श्री सोनकांबळे सर, श्री पटाईत , डॉ दोडके , डॉ गट्टी, कु पूजा वायाळ, आणि तिचे गाईड , व संपूर्ण PAS टीम उपस्थित होती . या कार्यक्रमाचे प्रसंगी कु पुजा वायाळ या ग्रामीण भागातील विद्यार्थीनीने बनवलेल्या रॉकेटचे लाँचिंग करण्यात आले. तीची नासा करिता निवड झाली असून PAS मार्फत सन्मानपत्र देऊन तीचा यथोचित गौरव करण्यात आला .
